Image default
Opinion

Δεύτερη Ευκαιρία για μείωση του ιδιωτικού χρέους

Στα πρώτα 5 χρόνια της κρίσης η δημόσια συζήτηση -και οι δημόσιες πολιτικές- επικεντρώθηκαν πρωτίστως στο ζήτημα του δημόσιου χρέους. Αγνοήθηκε σε μεγάλο βαθμό το πως η κρίση χρέους μετατράπηκε ταχύτατα σε κρίση ρευστότητας. Έτσι δίπλα στο υψηλό δημόσιο χρέος -που όμως ρυθμίστηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος του και σε βάθος δεκαετιών- επιτρέψαμε να δημιουργηθεί ένα μεγάλο και αρρύθμιστο ιδιωτικό χρέος που βαραίνει ιδιώτες, νοικοκυριά και επιχειρήσεις, εγκλωβίζοντας τους -και μαζί τη χώρα- σε μια πολυετή ζώνη οικονομικής στασιμότητας. Αυτό λήγει με το νέο «Κώδικα διευθέτησης οφειλών και δεύτερης ευκαιρίας» που εισηγείται το Υπουργείο Οικονομικών. Μια τολμηρή και σημαντική μεταρρύθμιση που εισάγει επιτέλους και στην Ελλάδα τη δυνατότητα οριζόντιας απαλλαγής από χρέη, άρα και της επιχειρηματικής επανεκκίνησης, ενώ ταυτόχρονα προβλέπει σημαντικές πρόνοιες για την κατοικία των πραγματικά ευάλωτων.

Την περασμένη Πέμπτη κατατέθηκε σε δημόσια διαβούλευση μια μείζων μεταρρυθμιστική παρέμβαση της κυβέρνησης για τη ρύθμιση οφειλών, φυσικών και νομικών προσώπων, και την απαλλαγή από χρέη.

Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα της ΕΕ που μέχρι σήμερα δεν είχε διαμορφώσει σαφείς, λειτουργικούς και δίκαιους κανόνες για την αφερεγγυότητα φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων, δίνοντάς τους την δυνατότητα είτε να ρυθμίσουν εγκαίρως τις οφειλές τους είτε να απεγκλωβιστούν από τον ιστό της υπερχρέωσης και να έχουν μια δεύτερη ευκαιρία ωστε να επιστρέψουν στην οικονομική ζωή.Η απουσία ορθού και ολοκληρωμένου θεσμικου πλαισίου συνέβαλε ώστε κατα τη διάρκεια της πολυετούς οικονομικής κρίσης, ο βραχνάς των ιδιωτικών πάσης φύσεως οφειλών να μετατραπεί σε ασφυκτικό βρόχο για την οικονομία και τους πολίτες.

Από 25,5 δις ευρώ τον Δεκέμβριο του 2009, τα κόκκινα δάνεια υπερ-τετραπλασιάστηκαν στα 107 δισ ευρώ τον Μάρτιο του 2016, κάνοντας πολύ πιο δύσκολη και ακριβή την πρόσβαση επιχειρήσεων και νοικοκυριών στον τραπεζικο δανεισμό. Από τότε η έκθεση της οικονομιας σε μη εξυπηρετούμενα δάνεια έχει βελτιωθεί καπως, παραμένει ωστόσο απαράδεκτα υψηλή στο 35% όταν ο μέσος ευρωπαϊκός όρος κινείται στο 3,2%.

Το ιδιωτικό χρέος μιας οικονομιας, όμως, δεν αποτελείται μόνο από τα κόκκινα δάνεια. Σε αυτό πρέπει να προστεθούν και οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία. Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί: σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, το συνολικό ιδιωτικό χρέος της χώρας μας ανέρχεται στα 234 δισ. ευρώ, πολύ περισσότερα από το ΑΕΠ της χωρας.

Από αυτά σχεδόν το 40% (92 δις ευρώ) αφορά σε μη εξυπηρετούμενα δάνεια στον ευρύτερο χρηματοπιστωτικό τομέα, το 45,2% (106 δις ευρώ) είναι οφειλές προς την φορολογική αρχή και τα υπόλοιπα 36 δισ ευρώ είναι χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία. Οι νόμοι και οι ρυθμίσεις που θεσπίστηκαν την προηγούμενη δεκαετία, αντί να λύσουν το γόρδιο ζήτημα, μετατράπηκαν σε επιταχυντή της επιδείνωσης του.

Καθένας μπορεί να κατανοήσει τις δυσβάστακτες επιπτώσεις του προβλήματος σε ιδιώτες, νοικοκυριά, επιχειρήσεις, τράπεζες. Πόσο υπονομεύει την κοινωνική ευστάθεια και τις αναπτυξιακές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας. Το άτολμο κανονιστικό πλαίσιο και οι αργές διαδικασίες εφαρμογής του -με χαρακτηριστικό παράδειγμα το νόμο Κατσέλη, τις αδυναμίες του οποίου θα αναδείξουμε σε επόμενο άρθρο- όχι μόνο δεν αφαίρεσε βάρος από όσους είχαν πραγματικές οικονομικές δυσκολίες αλλά αντιθέτως παγιδευε επί μακρόν τους οφειλέτες εκτός της νομιμης οικονομικής δραστηριότητας, στην γκρίζα ζώνη της παραοικονομίας. Δεν ανήκει στη σφαίρα του αστικού μύθου ότι τα ειρηνοδικεία της χώρας μας έχουν ορίσει δικασίμους για υποθέσεις του νόμου Κατσέλη, που εκτείνονται έως το 2032.

Έτσι, οι λεγόμενοι στρατηγικοί κακοπληρωτές -αν ΚΑΙ έχοντες ΚΑΙ κατέχοντες- αξιοποιώντας τις ίδιες διατάξεις, έχουν την ευκαιρία να αποφύγουν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους, επιβαρύνοντας το σύνολο της κοινωνίας.Η κυβέρνηση, κατ’ εφαρμογή της σχετικής Ευρωπαϊκής Οδηγίας, δρομολογεί λοιπόν ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για τη διευθέτηση του ιδιωτικού χρέους, τον «Κώδικα Διευθέτησης Οφειλών και Δεύτερης Ευκαιρίας».

Μια καίριας σημασίας μεταρρύθμιση που αντιμετωπίζει κατά τρόπο ολιστικό την υπερχρέωση φυσικών και νομικών προσώπων, καθώς υιοθετεί μέτρα για την πρόληψη της αφερεγγυότητας αλλά και για την έξοδο από αυτήν.Ο νέος Κώδικας θα αντικαταστήσει όλα τα επιμέρους εργαλεία ρύθμισης οφειλών που υπάρχουν σήμερα (υπερχρεωμένα νοικοκυριά, προστασία πρώτης κατοικίας, αργόσυρτος εξωδικαστικός μηχανισμός, πτωχευτικός κώδικας) με απλούστερους κανόνες και καινοτόμες πρόνοιες που δεν υπάρχουν σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

Ο νεος Κωδικας προβλέπει καταρχήν διαδικασίες για την πρόληψη της αφερεγγυότητας, μέσω μηχανισμών για την αναδιάρθρωση των οφειλών, όπως είναι ένας πραγματικός εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης και ο θεσμός της εξυγίανσης για τις επιχειρήσεις με την ανάπτυξη μηχανισμού έγκαιρης προειδοποίησης που θα βοηθά τις επιχειρήσεις οι οποίες δεν συνειδητοποιούν ή δεν αναγνωρίζουν ότι έχουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα, να τα διαχειριστούν επαρκώς και εγκαίρως.

Ετσι με τη διαδικασία της προληπτικής αναδιάρθρωσης θα στηρίζονται εν λειτουργία βιωσιμες επιχειρήσεις ώστε να πάψει το φαινόμενο των εταιρειών-ζόμπι και της αδράνειας χρήσιμων για την οικονομία παραγωγικών κεφαλαίων. Το καινούργιο πλαίσιο που θα τεθεί σε ισχύ από την 1/1/2021, ρυθμίζει τις διαδικασίες κήρυξης πτώχευσης για φυσικά και νομικά πρόσωπα και την απαλλαγή τους από τυχόν υπόλοιπα οφειλών προς τράπεζες, εφορία και ασφαλιστικά ταμεια, κατόπιν της ρευστοποίησης της περιουσίας τους. Δίνεται έτσι η δυνατότητα για πρώτη φορά μιας πραγματικής δεύτερης ευκαιρίας για μια νέα αρχή σε ιδιωτες και επιχειρηματίες. Αυτό δεν θα συμβαίνει χωρις πρόνοια για τους πραγματικά ευάλωτους.

Μέσω του πρωτοποριακού Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης ακινήτων, θα επιτρέπεται η παραμονή του οφειλέτη στο ακίνητό του έναντι μισθώματος, για 12 έτη. Για ολόκληρο το διάστημα αυτό το Κράτος θα χορηγεί μηνιαίο επίδομα ενοικίου, ενώ ο Φορέας θα είναι υποχρεωμένος εκ του Νόμου να παρέχει τη δυνατότητα στο νοικοκυριό να επανακτήσει το σπίτι του, εφόσον το επιθυμεί. Η έξοδος από την κρίση της ιδιωτικής υπερχρέωσης δεν είναι δηλαδή ψευδεπίγραφη «προστασία» της πρώτης κατοικίας, αλλά μια πραγματική νέα ευκαιρία με απαλλαγή από χρέη με τη διαφορά ότι η απαλλαγή θα υλοποιείται γρήγορα, μέσα σε 1 χρόνο εάν απωλέσουν την περιουσία τους ή σε 3 χρόνια εάν δεν έχουν περιουσία. Εξυπακούεται ότι παύει η “προστασία” των δόλιων οφειλετών με την διενέργεια ηλεκτρονικών ελέγχων και διασταυρώσεων ώστε να αποκαλύπτεται η πραγματική περιουσιακή τους κατάσταση.Μέχρι πάντως να τεθεί σε ισχύ το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο θα “τρέχει” το πρόγραμμα “Γεφυρα” για την επιδότηση της δόσης εξυπηρετούμενων και μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Ενώ δίνεται επιτέλους λύση και ως προς τις εκκρεμείς υποθέσεις “κόκκινων” στεγαστικών δανείων, καθώς η κυβέρνηση με άλλο νομοσχέδιο, παίρνει μέτρα ώστε εντός του 2021 να επιταχυνθεί η εκδίκασή τους. Είναι σημαντικό φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις να γνωρίζουν οτι η οικονομική αποτυχία δεν επιφέρει το τέλος και τον εγκλωβισμό τους σε ατέρμονες διαδικασίες, αλλά ότι αν “αποτύχουν” υπάρχει μια γρήγορη διαδικασία που τους επιτρέπει να επανέλθουν στην οικονομική δραστηριότητα. Η νέα νομοθεσία αφαιρεί, επιτέλους, το στίγμα της αποτυχίας από την πτώχευση, προσφέρει προστασία σε εκεινους που την έχουν πραγματικά ανάγκη, περιορίζει την παραοικονομία και δημιουργεί κουλτούρα ανάληψης επιχειρηματικών κινδύνων.

Δημιουργεί, τέλος, τις προϋποθέσεις για να μειώσουμε το δυσβάστακτο ιδιωτικό χρέος που εδώ και 10 χρόνια λειτουργεί σαν βαρίδι στα πόδια των πολιτών και των επιχειρήσεων.

Του Ακη Σκέρτσου, υφυπουργός στον Πρωθυπουργό / Καθημερινή της Κυριακής, 30.8.2020

Related posts

Leave a Comment

* By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

X
Glad to have you at iReporter
Welcome to WPBot
wpChatIcon