Ηθική και πολιτική στο σήμερα

0
103

Γράφει ο Χρήστος Η. Χαλαζιάς.

Με τα απανωτά  κρούσματα  εκτεταμένης οικονομικό – πολιτικής  συναλλαγής, διαφθοράς και σήψης, αναπτύσσονται οι χειρότεροι φόβοι των πολιτών, οι αμφιβολίες και οι υπόνοιες  μετατρέπονται σε βεβαιότητες.

Με την συμπεριφορά  των φερομένων ως εμπλεκομένων σε οικονομικά σκάνδαλα εξαντλούνται τα ύστατα  όρια  κοινωνικής αξιοπιστίας  της πολικής , αχρηστεύονται με αυτό τον τρόπο βασικοί μηχανισμοί της πολιτικής και κοινωνικής  ενσωμάτωσης των πολιτών.

Μπορεί το πολιτικό σύστημα να περιστρέφεται στο κενό και η προαναγγελλόμενη  αχρηστία του, να μην διαγράφεται ακόμη με σαφήνεια στον ορίζοντα, όμως, η κοινωνική αποστασιοποίηση από την πολιτική επελαύνει ήδη με αλματώδη ρυθμούς. Καμιά  πλευρά δεν αντισταθμίζει τη μοιραία απώλεια αξιοπιστίας της, αλλά και οι προϋποθέσεις απ’ όλες τις πλευρές συμβάλλουν στον διασυρμό και στην κοινωνική ανυποληψία του κάθε είδους εκπροσώπησης.

Η απαξίωση της πολιτικής από τις τρέχουσες  κοινωνικές  και γεωπολιτικές ανησυχίες  σημειώνονται σήμερα στη χώρας την ώρα που το διεθνές πολιτικό σκηνικό είναι σε ρευστότητα. Σε κάθε περίπτωση  τα σκάνδαλα  της διαφθοράς  εμφανίζονται όταν ο κρατικός  μηχανισμός μπαίνει σε μια διαδικασία  εξυγίανσης.

Άρρηκτη αλλά και αμφίθυμη σχέση συνέδεε  ανέκαθεν την πολιτική  πρακτική με τη στάση της κοινωνίας σε ζητήματα ηθικής τάξης. Είναι μια σχέση που δεν μπορεί  παρά να είναι πάντα επίκαιρη. Ίσως, η σχέση πολιτικής και ηθικής να είναι  η πλέον καθοριστικής σημασίας για ολόκληρο το δημόσιο βίο. Τα υπόλοιπα θα  μπορούσε κάποιος να πει ότι είναι απλώς  ζητήματα διαχείρισης. Βέβαια η καλή  ή κακή διαχείριση έχει, όπως και να είναι τη σημασία της. Γιατί κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι φτάνουν μόνο οι καλές προθέσεις. Το θέμα  ωστόσο είναι ποιο σύνθετο.

Για να γίνει κατανοητή από τους πολίτικους μας η διαφορά  ηθικής και πολιτικής πάνω στο  θέμα αυτό θα πρέπει να εντρυφήσουν στην άποψη του Πλάτωνα.

Ξεκινώντας με το δεδομένο  ότι στην αρχαία Ελλάδα, η διάκριση δημόσιας και ιδιωτικής σφαίρας ήταν πιο θολή απ’ ότι στη σημερινή κοινωνία. Ο Πλάτων στην «Πολιτεία»  αναδεικνύει διαχρονικά ερωτήματα μέσα από το  διάλογο του σοφιστή Θρασύμαχου με τον Σωκράτη. Προκύπτουν ερωτήματα όπως , αν πράγματι υπάρχει, σχέση της ηθική με την πολιτική και ποια κατά  συνέπεια, είναι και η σύνδεση της έννοιας του δικαίου με την  εξουσία, και αν είναι συμβατά ή όχι.

Ο Θρασύμαχος  υποστηρίζει ότι δίκαιο είναι το συμφέρον του  ισχυρότερου και ότι οι κυβερνήσεις  θα νομοθετούν βάσει του συμφέροντός τους πάντα. Ανάγει  το ρόλο του πολιτικού σε ρόλο βοσκού που θέλει να εκμεταλλευτεί στο έπακρο τα πρόβατά του κι αυτός είναι ο μόνος λόγος που τα φροντίζει. Ο Θρασύμαχος, όπως και ο Καλλικλής στον «Γοργία», προφανώς δεν πιστεύει καθόλου ότι το δίκαιο ή το καλό αποτελούν  αντικειμενικές αξίες. Ο Σωκράτης  αντίθετα , υποστηρίζει  ότι ο πολιτικός έχει  υποχρέωση να φροντίζει για το καλό του συνόλου και  όχι μόνο για ίδιον συμφέρον, ενώ  η άσκηση  της εξουσίας είναι αναγκαία στο βαθμό που μέσω  αυτής  περιορίζεται η αδικία.

Στην πραγματικότητα εδώ βλέπουμε μια σύγκρουση  διαφορετικών προσεγγίσεων. Ο Θρασύμαχος  απειλεί τα θεμέλια του ηθικού  μέσα από την αμφισβήτηση.  Ενώ η στάση του Σωκράτη  συγκινεί πιο πολύ το ηθικό  συναίσθημα του δικαίου. Ίσως  μόνο έτσι να έχουν νόημα τα λόγια του  Σωκράτη.

Σήμερα που τα σκάνδαλα απασχολούν την κοινωνία σε τακτά χρονικά διαστήματα  πιθανό να χρειάζεται πρώτα να παραδεχτούν οι πολιτικοί μας  τη θλιβερή κοινωνική πραγματικότητα προκειμένου στη συνέχεια να την περιορίσουν σε ιδεατό βαθμό. Σε περίπτωση που δεν μπορούν να την εξαλείψουν  να προχωρήσουν στην επανίδρυση του πολιτικού συστήματος, σε νέες βάσεις  και προϋποθέσεις που επιβάλεται από τις κοινωνικές ανάγκες.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here