Από μηχανής θεοί…

0
45

Του  Κώστα Παπαθεοδώρου

Ακόμη δεν διαλύθηκαν οι καπνοί -πρωί Τρίτης 16 Απριλίου- και ήδη οι γαλλικοί οίκοι μόδας Lοuis Vuitton και Gucci ανακοίνωσαν ότι προσφέρουν 300 εκατ. ευρώ (200 ο πρώτος και 100 ο δεύτερος) για την αναστήλωση της Παναγίας των Παρισίων.

Εύγε. Όποιο και αν είναι το κίνητρο τους, αποτελεί ένεση αισιοδοξίας και ελπίδας στον εμβρόντητο γαλλικό λαό. Και συνάμα, επίθεμα στη βέβηλη πληγή της ιστορικής μνήμης και της πολιτιστικής  κληρονομιάς.

Οι Γάλλοι ήταν ανέκαθεν (περισσότερο από τους άλλους) πατριώτες. Και πρωτοπόροι σε πολλά. Πρόχειρα ανασύρω τις διδαχές, τις αξίες, τα προτάγματα και τις κατακτήσεις του ευρωπαϊκού διαφωτισμού και της γαλλικής επανάστασης!

Αλλά μοιραία ο συλλογισμός μου ανατρέχει στην ελληνική τραγωδία. Οι Έλληνες πλούσιοι στάθηκαν στο ύψος των περιστάσεων και συνέδραμαν τη χώρα και το λαό, όπως παλιότερα οι εθνικοί μας ευεργέτες;

Γνωρίζω ότι υπάρχουν ιδρύματα που χρηματοδοτούνται από συγκεκριμένες οικογένειες με μεγάλη κοινωνική, οικονομική και επιστημονική προσφορά στον τόπο. Γίνεται δουλειά αθόρυβα και χωρίς τυμπανοκρουσίες.

Αλλά νομίζω ότι η συνεισφορά τους είναι δυσανάλογα μικρή σε σχέση με τον τεράστιο πλούτο τους (ανάμεσα στους δισεκατομμυριούχους του κόσμου, με περιουσία που φτάνει συνολικά τα 10 τρισ. συγκαταλέγονται και 16 Έλληνες επιχειρηματίες) και την ιστορική τους σύγκριση.

Το λέει συχνά ο αδερφός μου ο Γιώργος και έχει δίκιο. Η Ελλάδα έγινε κράτος χάρη σε 100 οικογένειες που πρόσφεραν τα πάντα, ακόμη και τη ζωή τους, στον αγώνα και το λαό.

Για τη μικρή  πατρίδα μας, την Ήπειρο, που υπήρξε πρωτοπόρα σε αυτό το υπέροχο κίνημα της εθνικής ευεργεσίας-  σύνδρομο του ανθρωπισμού,  του ρομαντισμού και του ελληνικού διαφωτισμού, αποτελεί εμβληματικό σημείο αναφοράς.

Και αλήθεια, ας σκεφτούμε τι και πως θα ήταν η Ήπειρος, η Αθήνα, η Ελλάδα χωρίς τις ανυπόκριτες και ανυστερόβουλες προσφορές των εθνικών μας ευεργετών.

Δεν θα υπήρχε η Ζωσιμαία, το Καπλάνειο, το Μετσόβιο Πολυτεχνείο, η Ακαδημία Αθηνών, το Ζάππειο, το Αρχαιολογικό Μουσείο.

Θα ήταν μια άλλη Ελλάδα αρχιτεκτονικά αλλά και κοινωνικό- οικονομικά και επιστημονικά χωρίς τους Αβέρωφ,  Τοσίτσα,  Στουρνάρη,  Ζάππα, Μπενάκη και τόσους άλλους

Λένε ότι το κίνημα της εθνικής ευεργεσίας είναι  κατ’ εξοχήν ελληνικό. Αυτό  τουλάχιστον υποστηρίζουν  ιστορικοί όπως  ο Πολ Βεν που ανιχνεύει τις ρίζες του ευεργετισμού στην ελληνιστική περίοδο.

Εθνικοί ευεργέτες- 100 οικογένειες- όπως λέει ο Γιώργος- άναψαν τη φωτιά του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα του `21. Εθνικοί ευεργέτες αμέσως μετά έχτισαν σχολεία, νοσοκομεία και ορφανοτροφεία, όπλισαν το κράτος -θωρηκτό Αβέρωφ- σε κρίσιμες στιγμές.

Με δικά τους λεφτά αναβίωσαν τους  Ολυμπιακούς αγώνες το 1896, μόλις 3 χρόνια μετά την πτώχευση του Ελληνικού Κράτους.

Οι εθνικοί ευεργέτες δεν ήταν όλοι τους άγιοι αλλά στις ρωγμές της ιστορίας και της ανάγκης έκαναν την  υπέρβαση ενάντια στο ατομικό και το οικογενειακό εγκαταλείποντας το ασφαλές άρμα  της  επιβίωσης και της ευδαιμονίας. Για παράδειγμα η οικογένεια  Αβέρωφ που κατοικούσε στην Αίγυπτο μετέφερε με τα πλοία της το στρατό του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο και ακολούθως είχαν τον ανεφοδιασμό.  Στη συνέχεια έκαναν μεγάλες δωρεές.

Είναι μεταμέλεια ή μήπως τέχνασμα; Η απάντηση ποικίλει ανάλογα με την περίπτωση αυτό που όμως συμβαίνει σήμερα είναι διαφορετικό. Αντί σχολείων, νοσοκομείων και επιστημονικών ιδρυμάτων οι σημερινοί μαικήνες προσφέρουν χρήματα συνήθως για την τέχνη και τον πολιτισμό. Επίσης οι  ισχυροί του πλούτου αδιαφορούν.  Κι ας οφείλουν σε μεγάλο βαθμό την οικονομική τους ισχύ σε συναλλαγές και συμφωνίες με το κράτος. Αντιθέτως οι εθνικοί ευεργέτες είχαν κάνει μεγάλες περιουσίες από στο εξωτερικό.

Έχω μπροστά μου κάποιες πρωτόλειες έρευνες που υποστηρίζουν ότι ο πατριωτισμός είναι πιο έντονος ‘ή έστω εκδηλώνεται πιο εύκολα στις  κοινότητες της διασποράς, καθώς  αντιλαμβάνονται τις εξελίξεις πίσω στην πατρίδα με μεγαλύτερο συναισθηματισμό.

Ας είναι. Το βέβαιο είναι ότι αυτές οι κοινότητες με την προσθήκη των εκατοντάδων χιλιάδων νέων επιστημόνων που εγκαταλείπουν τη χώρα λόγω της κρίσης,  θα εμπλουτίσουν τις οργανώσεις, θα δυναμώσουν τη φωνή και  αποτελέσουν ισχυρά κέντρα πίεσης (Lobbing)  για τη στήριξη της Ελλάδας από το διεθνή παράγοντα.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here