Η διαδρομή ενος ηγέτη που σημάδεψε το μέλλον της χώρας

0
49

Γράφει ο Χρήστος Η. Χαλαζιάς

Χωρίς αμφιβολία, ο Ανδρέας Παπανδρέου, τόσο για τους φίλους, τους συνεργάτες και τους οπαδούς του, όσο και για τους πολιτικούς αντιπάλους του, είναι μια από τις πολυσχιδέστερες πολιτικές προσωπικότητες της σύγχρονης Ελλάδας. Η θητεία του στο ελληνικό πολιτικό προσκήνιο, μετά από μια διακεκριμένη ακαδημαϊκή σταδιοδρομία στην Αμερική, άρχισε το 1964, φέροντας τη σφραγίδα της μαρξιστικής – μη λενινιστικής θεωρίας στο ιδεολογικό πολιτικό φάσμα της Ελλάδας. Από το 1974 στήριξε το αδέσμευτο κίνημα, το αντιιμπεριαλιστικό κίνημα και το σοσιαλιστικό κίνημα της χώρας μας.

Τον Οκτώβριο του 1981, μετά από την αποφασιστική νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές ( ΠΑΣΟΚ 48,06% και 172 έδρες, Ν. Δ 35,86% και 115 έδρες, ΚΚΕ 10,93 % και 13 έδρες) οι πολιτικοί παρατηρητές γράφουν ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου έχει να αντιμετωπίσει πολύ αλλά και δύσκολη δουλειά σ’ όλα τα  επίπεδα. Θα μπορούσε ο νέος ηγέτης να ταιριάζει στο πρότυπο του Κουβανού Φιντέλ Κάστρο, του Χιλιανού Σ. Αλλιέντε ή του Γάλλου Προέδρου Φρανσουά Μιττεράν. Για την Ελλάδα, αναδείχθηκε ως πολιτικός με το οργανωμένο θεωρητικό πρόγραμμα που οδηγούσε σε ένα καλά προσδιορισμένο τελικό στόχο, ο πολιτικός ηγέτης που προσπάθησε να κερδίσει όσα περισσότερα μπορούσε για το καλό της χώρας, όπως τα Μεσογειακά Προγράμματα. Ο Ανδρέας Παπανδρέου, οπαδός της μεθόδου και της στρατηγικής, έθεσε ως στόχο του την ενοποίηση της διχασμένης ελληνικής κοινωνίας, ανασύροντας τη μεγάλη δημοκρατική παράταξη από τη λήθη και το περιθώριο, αναγνωρίζοντας την Εθνική Αντίσταση κατά των ναζιστικών Γερμανικών στρατευμάτων που είχαν κατακτήσει τη χώρα μας.

Ο Ανδρέας Γ. Παπανδρέου, γιός του Πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου ( γεννημένος στο Καλέτζη της Πάτρας 1887 – 1968) και της Σοφίας Μινέικο ( γεννημένη στα Ιωάννινα 1887 – 1981), γεννήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 1919, στο σπίτι των Γυπαράκηδων, στη Χίο, όπου ο πατέρας του υπηρετούσε ως νομάρχης.

Το 1920, όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος φεύγει για τη Γαλλία, ο Γεώργιος Παπανδρέου με την οικογένεια του έρχεται στην Αθήνα, όπου συλλαμβάνεται από τη Χωροφυλακή ως αντιβασιλικός, και κρατείται στις φυλακές Αβέρωφ.

Στο γυμνάσιο διαβάζει πολιτικά βιβλία και έρχεται σ’ επαφή με τον Καρλ Μαρξ, τον Β.Ι. Λένιν, τον Λέων Τρότσκι ενώ οργανώνεται στην τροτσκιστική ομάδα του Άγη Στίνα στην  οποία συμμετείχε και ο Κορνήλιος Καστοριάδης.

Την ημέρα του πραξικοπήματος της 4ης Αυγούστου 1936 ο Ανδρέας Παπανδρέου συλλαμβάνεται και ανακρίνεται για πρώτη φορά από το φασιστικό καθεστώς του Ιωάννη Μεταξά, γιατί έσκισε αφίσες της δικτατορίας που υπήρχαν γύρω από το σχολείο του.

Φοιτητής στη Νομική Σχολή του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, το 1939, συλλαμβάνεται και πάλι από την ασφάλεια του Μανιαδάκη ως αναρχικός γιατί εξέδιδε το περιοδικό «Προλετάριος». Στα 21 χρόνια του παίρνει άδεια παραμονής για τις Η.Π.Α για είκοσι μέρες και με λίγα χρήματα που του έδωσε η μητέρα του Σοφία φεύγει για την Αμερική. Ο Πατέρας του δεν μπορούσε να τον βοηθήσει οικονομικά. Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος τον βρίσκει στο πανεπιστήμιο Χάρβαρντ των Η.Π.Α .

Στην Αμερική του Ρούσβελτ, τα χρόνια είναι δύσκολα. Ο Ανδρέας εργάζεται ως βιβλιοθηκάριος στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, για να επιβιώσει. Το φοιτητή μετανάστη τον βοηθάει η κόρη της δεύτερης γυναίκας του πατέρα του,  της ηθοποιού Κυβέλη, η Αλίκη, και ο σύζυγός της Πώλ Νόρ. Τις ελεύθερες ώρες του γράφει τη διδακτορική του διατριβή, με θέμα την «Οικονομετρία».

Τελειώνοντας τη διατριβή του, παίρνει τη θέση του λέκτορα στα οικονομικά, στο Χάρβαρντ και το 1974 γίνεται βοηθός καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, όπου αποκτά τη φήμη του πολύ καλού οικονομολόγου. Όταν έληξε το συμβόλαιό του με το πανεπιστήμιο της Μινεσότα φεύγει για το Ιλινόις και διδάσκει ως βοηθός στο πανεπιστήμιο Νορθγουέστ, για να γυρίσει και πάλι στη Μινεσότα ως τακτικός πλέον καθηγητής. Στα 29 χρόνια του, ο Ανδρέας γνωρίζει τη Μάργκαρετ Τσαντ. Το 1951 παντρεύτηκαν με πολιτικό γάμο. Ένα χρόνο αργότερα γεννήθηκε ο πρώτος τους γιός ο Γιώργος, το 1954 η Σοφία, το 1956 ο Νίκος και το 1957 ο Αντρίκος.

Από το 1950 έως το 1951 διετέλεσε ομότιμος καθηγητής στο πανεπιστήμιο του   Νορθγουέστ, από το 1951 μέχρι το 1955 καθηγητής στην Καλιφόρνια και από το 1956 μέχρι το 1959 κοσμήτορας Οικονομικής Σχολής.

Το 1953, μετά από δεκατρία χρόνια ξενιτιάς, ο Ανδρέας με την οικογένεια του έρχεται στην Ελλάδα. Θα επιστρέψει, ωστόσο, στην Αμερική, για να συνεχίσει την ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία αδιαφορώντας για την πολιτική .

Το 1957 γίνεται σύμβουλος του τμήματος των τραστ, στο Τμήμα Δικαιοσύνης των Η.Π.Α.

Τρία χρόνια αργότερα (1960), ο Κωνσταντίνος Καραμανλής πρωθυπουργός τότε της χώρας, θα καλέσει τον Ανδρέα να αναλάβει τη θέση του οικονομικού συμβούλου της Τράπεζας της Ελλάδας. Παράλληλα αναλαμβάνει την ίδρυση  και οργάνωση του Κέντρου Προγραμματισμού των Οικονομικών Έργων (ΚΕΠΕ). Δεν θα περάσει όμως αρκετός καιρός και θα διαφωνήσει με τον πρωθυπουργό, οπότε και θα ξαναγυρίσει στην Αμερική. Το Σεπτέμβριο του 1961 ο επιστρέφει στην Ελλάδα, με στόχο την ενασχόληση του με την πολιτική.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής παραιτείται από πρωθυπουργός για να επανεκλεγεί με τις γνωστές εκλογές βίας και νοθείας.

Για πρώτη φορά πολιτεύεται της Ένωσης Κέντρου ως βουλευτής Αχαΐας. Από τα πρώτα του πολιτικά βήματα, η γνώση και η πολιτική του κρίση τον κάνουν να ξεχωρίζει. Ωστόσο, μια μερίδα του Τύπου στρέφεται εναντίον του, συκοφαντώντας τον, με αποτέλεσμα κάποια στελέχη του κόμματος της Ένωσης Κέντρου να τον αμφισβητούν.

Η αποσταθεροποίηση της κυβέρνησης της Ένωσης Κέντρου συνεχίζεται. Τον Ιούλιο του 1965 ξεσπά η μεγάλη κρίση, όταν ο νεαρός βασιλιάς, κάτω από τις οδηγίες της μητέρας του Φρειδερίκης, παύει από πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου (μετά την άρνηση στον Αμερικάνο πρόεδρο Τζόνσον για τη διχοτόμηση της Κύπρου), και ορκίζεται αρχικά η κυβέρνηση του αποστάτη Νόβα δεν παίρνει ψήφο εμπιστοσύνης και σχηματίζεται νέα κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Τσιριμώκο και τελευταία τον Στεφανόπουλου που θα παραιτηθεί και η υπηρεσιακή κυβέρνηση Παν. Κανελλόπουλου προγραμματίζει τις εκλογές αλλά τους πρόλαβαν οι συνταγματάρχες.

Το Μάρτιο του 1968 ο Ανδρέας Παπανδρέου ίδρυσε το Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα (Π.Α.Κ.) το οποίο εργάζεται για την ανάπτυξη του εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος με στόχο την Εθνική Ανεξαρτησία, τη Λαϊκή Κυριαρχία , την Κοινωνική Δικαιοσύνη.

Στις 16 Αύγουστου, 09:04 το βράδυ προσγειώνεται το αεροσκάφος στο Ελληνικό. Ο κόσμος που περίμενε διέσπασε τον κλοιό των αστυνομικών και χρειάστηκαν σαράντα πέντε λεπτά για να διανύσουν μια απόσταση 100 μετρων.

Η πρώτη δήλωση του ήταν «επισπεύδω την επιστροφή μου στην Ελλάδα. Αυτήν την ώρα της εθνικής κρίσης αισθάνομαι την ανάγκη να είμαι στην Ελλάδα και το Λαό. Μαζί θα αγωνιστούμε με υψηλό το φρόνημα και ακλόνητοι στην απόφαση να προασπίσουμε την Πατρίδα, το Λαό, την κληρονομιά μας. Ας ενωθούμε για να ξεπεράσουμε την σκοτεινή αυτή ώρα με άθικτη την ακεραιότητα του έθνους και με την ευκαιρία  να θέσουμε τα θεμέλια για μια γνήσια, δημοκρατική  κυριαρχία και ανεξάρτητη Ελλάδα».

Ο Παπανδρέου ανακοινώνει στους συνεργάτες του την ίδρυση του Κινήματος στις 3 Σεπτέμβρη, σε προφανή συμβολισμό με την Επανάσταση της 3ης Σεπτέμβρη 1843, που κατέληξε στο να δεχθεί ο Βαυαρός Βασιλιάς Όθων το Σύνταγμα. Στο ημιώροφο του ξενοδοχείου «Κινγκ Τζώρτζ, όρθιος, αρχίζει να διαβάζει : «Ανακοινώνουμε σήμερα τη Δημιουργία….» Το ΠΑΣΟΚ είναι γεγονός. Ένα κίνημα  που θα αλλάξει  ολόκληρο το πολιτικό σκηνικό της χώρας, θα αποκαταστήσει όλους τους διωκόμενους για τα πολιτικά τους πιστεύω,  καταργεί τα κοινωνικά φρονήματα για τον διορισμό στο Δημόσιο.

Στις 6 Σεπτεμβρίου1981 ο Ανδρέας ξεκινά από την γενέτειρα του την πορεία προς το λαό και διασχίζει ολόκληρη την Ελλάδα. Μετά από αυτόν τον αγώνα το ΠΑΣΟΚ κατορθώνει το ακατόρθωτο για τα δεδομένα τις εποχής: με την εκλογική Νίκη του Οκτώβρη,  θέτει τη Δεξιά στο περιθώριο και αναδεικνύεται η πρώτη σοσιαλιστική κυβέρνηση στην χώρα μας και ο λαός στηρίζει. Ο πολιτικός χάρτης αλλάζει η εσωτερική πολιτική έχει ως βάση την αξιοκρατία και την ισότητα η εξωτερική πολιτική γίνετε πατριωτικό όργανο της κυβέρνησης  για τα εθνικά συμφέροντα, η εθνική κυριαρχία όραμα του κάθε πολίτη.

Μέσα Αύγουστου 1988 ο πρωθυπουργός πηγαίνει εσπευσμένως στο Λονδίνο για ιατρικές εξετάσεις , συνοδεύεται από τη Δήμητρα Λιάνη – Παπανδρέου. Εισάγεται στο νοσοκομείο «Σαιντ Τόμς». Τέλος Σεπτεμβρίου θα υποβληθεί σε εγχείρηση αορτής από τον καρδιοχειρουργό Γιακούμπ. Η ανάρρωση του βαίνει ικανοποιητικά .

Η πλειοψηφία της Βουλής (Ν.Δ – ΣΥΝ) παραπέμπει τον Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο για τις υποκλοπές . Τελικά θα αποδειχθεί ότι ήταν μια από τις πολλές σκευωρίες της δεξιά.

Στις 27 Σεπτεμβρίου η Βουλή παραπέμπει τον Ανδρέα Παπανδρέου, τον Μένιο Κουτσόγιωργα, Παναγιώτη Ρουμελιώτη, Δημήτρη Τσοβόλα, Γιώργο Ε. Πέτσο για το σκάνδαλο Κοσκωτά .

Στις 17 Νοέμβριου 1989 γίνεται σύσκεψη των τριών πολιτικών αρχηγών υπό την προεδρία του πρόεδρου της Δημοκρατίας Χρήστου Σαρτζετάκη για να σχηματισθεί οικουμενική κυβέρνηση. Πρωθυπουργός επιλέγει τον ακαδημαϊκό Ξενοφών Ζολώτα και στο οικονομικό επιτελείο συμμετείχαν ως εκπρόσωποι των κομμάτων οι : Γιώργος Γεννηματάς του ΠΑΣΟΚ , Γιώργος Σουφλιάς από τη Ν.Δ και Γιάννης Δραγασάκης από την πλευρά του ΣΥΝ (ΚΚΕ και ΕΑΡ).

Αρχές Μαρτίου αρχίζει η δίκη που θα καταγραφεί  στη σύγχρονη  ιστορία ως την μεγαλύτερη σκευωρία σε βάρος πολιτικού από τον αντίπαλό του, προκείμενο να γίνει πρωθυπουργός. Αδιαφορώντας για τις εθνικές επιπτώσεις.

Χαράματα 17 Ιανουαρίου 1992 ύστερα από  διάσκεψη 15 ωρών το Ειδικό Δικαστήριο,( ενώ ο Μένιος Κουτσόγιωργας έχει πεθάνει από βαρύτατο εγκεφαλικό επεισόδιο), εκδίδει την απόφαση του για το «Σκάνδαλο Κοσκωτά». Η Απόφαση έχει ως εξής: Ανδρέας Παπανδρέου: Κηρύσσεται Αθώος όλων των κατηγοριών, κατά πλειοψηφία, ενώ για τις κατηγορίες παθητικής δωροδοκίας και αποδοχής προϊόντων εγκλήματος αθώος με ψήφους 10 προς 3 και 8 προς 5.  Ο Δημήτρης Τσοβόλας: Ένοχος γα την κατηγορία που σχετίζεται με τη ρύθμιση των χρεών του επιχειρηματία Σ. Καλκάνη. Κι φυλάκιση 2,5 ετών και τριετή στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων του. Ο Γιώργος Πέτσος: Ένοχος για παραβίαση του νόμου περί ευθύνης υπουργών, αθώος για τις καταθέσεις των  ΕΛΤΑ στην Τράπεζα Κρήτης και την δωροληψία.

Με την ανακοίνωση  της απόφασης ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στις 03:45 λεπτά το πρωί απευθύνει μήνυμα προς τον Ελληνικό λαό, όπου μεταξύ άλλων δήλωσε: «Στόχος τους ήταν η δική μου πολιτική και ηθική εξόντωση. Η διάλυση του ΠΑΣΟΚ και ο κατακερματισμός της μεγάλης δημοκρατική παράταξης. Απέτυχαν οικτρά . Με την δεκάμηνη δημόσια διαδικασία (μεταδόθηκε όλη η διαδικασία από την κρατική τηλεόραση και από ιδιωτικό κανάλι 29 με τα τεκμηριωμένα σχόλια του Βαγγέλη Γιαννόπουλου), η αλήθεια εκδικήθηκε τους σκευωρούς».

Τον Οκτώβριο του 1993, ο Ανδρέας Παπανδρέου γίνεται για τρίτη φορά πρωθυπουργός της χώρας, καταργώντας όλα τα εφιαλτικά όνειρα της νεοφιλελεύθερης  Δεξιάς.

Το Γενάρη του 1996 και ύστερα από μια δραματική επιδείνωση της ήδη επισφαλούς υγείας του, ο Ανδρέας Παπανδρέου παίρνει την ιστορική απόφαση να παραιτηθεί από το αξίωμα του πρωθυπουργού. Οι εκσυγχρονιστές «νεοφιλελεύθεροι» και εσωτερική αντίπαλοι του πανηγυρίζουν.

Κάτι που σε πολλές, (κλειστού κύκλου) συζητήσεις εξέφραζε τους φόβους του ότι αν αυτή η ομάδα «των εκσυγχρονιστών» αναλάβει τα ηνία του ΠΑΣΟΚ σταδιακά θα το μεταλλάξουν σε ένα εκσυγχρονιστικό φιλελευθερισμό και στην σταδιακή κατάργηση του κράτους πρόνοιας.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου ως μεγάλος ηγέτης διαχώρισε τον εθνικισμό από τον πατριωτισμό, προώθησε την ιστορική πολιτιστική συνέχεια του ελληνισμού, αναβάθμισε την προσέγγιση της πατρίδας με την ομογένεια τη συλλογική συνείδηση του Έθνους, πέρα από οποιαδήποτε κομματικά  όρια πετώντας στα σκουπίδια όλους τους «ιστορικούς» παραχαράκτες.

Ο Ανδρέας Παπανδρέου για όσους τον γνωρίσαν, είχαν καταλάβει ότι δεν είχε υστεροφημίες και δεν επιζητούσε κατ’ εντολή βιογράφους ή κόλακες . Ήθελε να αφεθεί στην κρίση του λαού, το έργο του για το κοινωνικό κράτος, τους δημοκρατικούς θεσμούς, την πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική και τη διεθνή θέση της χώρας.

Η κρίση που βιώνει ο ελληνικός λαός τον έχει κάνει πολιτικά αυστηρότερο, αλλά  και ιστορικά δικαιότερο. Δική μας είναι συνεπώς η υποχρέωση να θυμόμαστε οι παλιότεροι και να μαθαίνουμε οι νεώτεροι.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here