Η παγκόσμια εξέγερση: Μάης του 1968

0
28

Γράφει ο Χρήστος Η. Χαλαζιάς

Στα μέσα της δεκαετίας του ’60  το φοιτητικό κίνημα  επεκτείνεται σε όλο τον κόσμο. Γράφει το δικό του μανιφέστο που σε μεγάλο βαθμό προαναγγέλλει το περιεχόμενου του «για την αθλιότητα του φοιτητικού χώρου από άποψη οικονομική, πολιτική , ψυχολογική, σεξουαλική και ειδικά  διανοητική».

Θα προσεγγίσουμε ορισμένες περιπτώσεις που σημαδεύτηκαν με χιλιάδες νεκρούς από την κρατική καταστολή.

Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής

Μέσα στο τρομερό κύμα  φυλετικών ταραχών  που σαρώνει 110 πόλεις  τον Απρίλη του 1968 και φέρνει  τις ΗΠΑ στα πρόθυρα  του εμφυλίου πολέμου, οξύνεται και η φοιτητική διαμαρτυρία. Στις 30 Απρίλιου το  πανεπιστήμιο Κολούμπια  είχε καταληφθεί αιφνιδιαστικά εισβάλουν εκατοντάδες πάνοπλοι  αστυνομικοί, ξυλοκοπώντας όποιον έβρισκαν μπροστά τους, προσπάθησαν να εκκενώσουν το χώρο,  τραυματίζοντας 106 φοιτητές.

Κορυφαία στιγμή της αμερικανικής νεανικής  αμφισβήτησης  είναι το 35ο συνέδριο  του Δημοκρατικού  κόμματος που συγκαλείται στο Σικάγο τον Αύγουστο του 1968. Συγκεντρώθηκαν δεκάδες χιλιάδες διαδηλωτές οι οποίοι  βρέθηκαν απέναντι τους 18.000 εθνοφρουρούς, 12.000 αστυνομικούς και 6.000 στρατιώτες να επιτίθενται στο χώρο του Συνεδρίου  συλλαμβάνοντας  αντιπροσώπους και υποψηφίους βουλευτές  και γερουσιαστές για … «υπόθαλψη ταραξιών». Λίγες ώρες αργότερα παραβιάζουν ακόμα και το στρατηγείο  του υποψηφίου για το προεδρικό χρίσμα γερουσιαστή Μακάρθι . Την ίδια εποχή γίνονται πολιτικές δολοφονίες  όπως του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ αγωνιστή για  δικαιώματα στους νέγρους.

Ιταλία

Ιδιαίτερα σημαντική στην ανάπτυξη του ιταλικού φοιτητικού κινήματος είναι η «μάχη της Βάλε Τζούλια» στο κέντρο της Ρώμης, το διήμερο  29 Φεβρουαρίου  – 1η Μαΐου. Οι ταραχές  παρωδούνται κατά τη διάρκεια  μαχητικής πορείας χιλιάδων φοιτητών.  Την επόμενη μέρα πραγματοποιείται νέα  μαζικότερη πορεία, η οποία  σημαδεύεται από τα  χειρότερα επεισόδια  που γνώρισε η «αιώνια Πόλη» μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Λεηλασίες καταστημάτων και δημοσίων κτιρίων, πυρπολήσεις αυτοκινήτων και άγριες συμπλοκές με την αστυνομία με αποτέλεσμα  τον τραυματισμό 450 περίπου φοιτητών και 150 αστυνομικών.

Τις επόμενες μέρες  οι γενικές συνελεύσεις των φοιτητών  αποφασίζουν επέκταση των καταλήψεων σε Μιλάνο, Τορίνο, Τεργέστη, Παλέρμο, Κατάνη και Πάντοβα .  Και ενώ  η αναταραχή επεκτείνεται και στον εργατικό χώρο, με άγριες  απεργίες εκατοντάδων χιλιάδων  εργατών, η μεγάλη ανάφλεξη προκαλείται από τη  δολοφονία απο καραμπινιέρο, δυο ακτημόνων αγροτών στην Αβόλα της Σικελίας στις 2 Δεκεμβρίου. Στις  3 και 4 Δεκεμβρίου  γενική απεργία παραλύει τη  Σικελία, ενώ στη Ρώμη κλιμακώνονται οι απεργίες και οι άγριες συγκρούσεις, με δεκάδες τραυματίες και από τις δυο πλευρές, λαμβάνουν χώρα στη Γένοβα και στο Μιλάνο. Το Ιταλικό Κομμουνιστικό Κόμμα  τάσσεται εναντίον της «υστερικής εξάπλωσης των  αεργιών».

Γερμανία

Απόγευμα Μεγάλη Πέμπτης  του 1968 τρεις σφαίρες τινάζουν  στον αέρα τη σχετική ηρεμία της (τότε) Δυτικής Γερμανίας: στην  κεντρική λεωφόρο του Δυτικού Βερολίνου Κουρφίστερνταμ. Ενας ακροδεξιός ονόματι Γιόζεφ Ερβιν Μπαχαν, πυροβολεί δυο φορές  στο κεφάλι και μια  στο στήθος τον Ρούντι Ντούτσκε, αναμφισβήτητο ηγέτη  του δυτικογερμανικού φοιτητικού κινήματος και κορυφαία προσωπικότητα της εξωκοινοβουλευτικής αντιπολίτευσης.

Πριν περάσουν λίγες ώρες, πάνω από 5.000 φοιτητές επιτίθενται εναντίον των γραφείων του  συγκροτήματος Τύπου του Σπήγκελ στο Δυτικό Βερολίνο και συγκρούονται με την αστυνομία, σε αιματηρές οδομαχίες όλη τη νύχτα της 11ης προς 12ης Απριλίου . Την ίδια ώρα, στο Μόναχο, χιλιάδες διαδηλωτές εισβάλουν στα γραφεία της εφημερίδας  «Μπιλντ», ναυαρχίδα του συγκροτήματος  «Σπρίνγκερε» με κυκλοφορία 4,5 εκατομμύρια φύλλων ημερησίως και αναστατώνουν τα πάντα, πριν τον ανακαταλάβει η αστυνομία. Η απόπειρα δολοφονίας προκαλεί κόλαση βίαιων  διαδηλώσεων σε ολόκληρη τη Γερμανία, καθώς τις επόμενες μέρες  διαδηλώνουν  περίπου 500.000 άτομα σύμφωνα με τους  υπολογισμούς της αστυνομίας, σε δεκάδες πόλεις. Πάνω  από 500 άτομα τραυματίζονται στις συγκρούσεις αστυνομικών – διαδηλωτών, ενώ  δυο ακόμη πολίτες  πέφτουν νεκροί στο  Μόναχο – ο φοιτητής Ριντριγκερ Σρεκ και ο φωτορεπόρτερ Κλάους Φρινγκς.

Μεξικό

4 Οκτωβρίου 1968. Μια εβδομάδα μετά πρόκειται να αρχίσουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες. Οι εικόνες  που περιγράφουν οι εφημερίδες για την κατάσταση στην πόλη  του Μεξικού είναι συγκλονιστικές. «Στο νεκροτομείο σήμερα σαράντα νεκροί – όλοι πολίτες, οι περισσότεροι νέοι. Στα νοσοκομεία  εκατοντάδες οι τραυματίες  από τις σφαίρες των δυνάμεων καταστολής, 2.000 περίπου φυλακίστηκαν».

Ο διεθνής τύπος  μεταδίδει  «190 νεκροί της σφαγής του Μεξικού» , μετά  από δυο εικοσιτετράωρα ενώ η  κυβέρνηση του Μεξικού ισχυρίζεται ότι οι νεκροί είναι μόνο 40. Τελικά θα αποκαλυφθεί ότι οι νεκροί  είναι ακόμη περισσότεροι  – γύρω στους 300. Η σφαγή  των φοιτητών από το  στρατό του Μεξικού δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία. Όλα  έχουν αρχίσει δυο μήνες νωρίτερα, από τις 26 Ιουλίου και  συνεχίστηκε όλο το καλοκαίρι, με  αλλεπάλληλες διαδηλώσεις φοιτητών και μαθητών και χιλιάδες συλληφθέντες και τραυματίες. Στις 18 Σεπτεμβρίου ο στρατός  εισβάλει στο πανεπιστήμιο της Πόλης του Μεξικού, με αποτέλεσμα  έως τις 24 Σεπτεμβρίου  οι νεκροί να φθάσουν τους 30. Στις 2 Οκτωβρίου ο στρατός ανοίγει  «εν ψυχρώ»  πυρ εναντίον 15.000 φοιτητών που έχουν συγκεντρωθεί  στην πλατεία των Τριών Πολιτισμών , δολοφονώντας εκατοντάδες από τους διαδηλωτές .

Τσεχοσλοβακία Πράγα

Ο Αλεξάντερ Ντουμπτσεκ αναλαμβάνει την εξουσία με ένα  πρόγραμμα φιλελευθεροποίησης  του γραφειοκρατικού καθεστώτος μιας χώρας μέλους του  συμφώνου της Βαρσοβίας. Στην πρωτεύουσα ανοίγουν  δειλά – δειλά μικρά κλαμπ με ξένη μουσική , θέατρα με πρωτοποριακό ρεπερτόριο ακόμα και χίπις αν κυκλοφορούν στους δρόμους. Η πρωτομαγιά του 1968 ήταν τελείως διαφορετική απ’ ότι σε άλλες δορυφορικές χώρες της Σοβιετικής Ένωσης (Ρωσία) και μέλη του στρατιωτικού συμφώνου της Βαρσοβίας. Τα συνθήματα στους τοίχους έγραφαν «Λιγότερα μνημεία περισσότερη  σκέψη – Κάντε έρωτα όχι πόλεμο».

Οι Σοβιετικοί ηγέτες  έχουν νευρική κρίση με τα όσα  μαθαίνουν ότι γίνονται στην Πράγα. Δίνουν εντολή  να γίνουν στρατιωτικά γυμνάσια στα σύνορα της χώρας. Ο Ντούμπτσεκ δηλώνει δημόσια  ότι δεν θα αποσύρει  τη χώρα του από  «το σύμφωνο». Προς έκπληξη όλο τον Αύγουστο υλοποιούν την «επιχείρηση Δούναβης». Εισβάλουν 4.600 τανκ και 165.000 σοβιετικοί στρατιώτες . Οι πολίτες βγήκαν στους δρόμους και προσπαθούν να  πείσουν τους στρατιώτες να φύγουν. Στις μάχες αυτές  έπεσαν 23 νεκροί πολίτες και άλλαξε η κυβέρνηση Ντουμπτσεκ.

Ελλάδα

Στη χώρα μας ένα χρόνο πριν είχε  γίνει  το στρατιωτικό πραξικόπημα  των συνταγματαρχών, που απαγόρευε  κάθε συγκέντρωση πάνω από πέντε άτομα.  Απαγόρευσε κάθε πληροφορία από το εξωτερικό που αφορούσε τις φοιτητικές κινητοποιήσεις, έκλεισε εφημερίδες και απαγόρευσε την κυκλοφορία βιβλίων με «αριστερό περιεχόμενο».

Το ΚΚΕ είχε αποφασίσει την 12η Ολομέλεια του που έγινε το Φεβρουάριο του 1968 στη Βούδα και κράτησε δέκα μέρες.

Τρία στελέχη του έθεσαν θέμα απαρτίας. Η ολομέλεια συνεχίστηκε με παράλληλους μονολόγους και προχώρησαν  στη διαγραφή  της ομάδας Παρτσαλίδη – Δημητρίου- Ζωγράφου. Η διάσπαση του ΚΚΕ  ήταν πλέον γεγονός. Από τη διάσπαση  αυτή προέκυψαν δυο Κομμουνιστικά κόμματα του ΚΚΕ εξωτερικού, και το ΚΚΕ εσωτερικού με επικεφαλής τον Μπάμπη Δρακόπουλο – σήμερα είναι ενταγμένο στο κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ

Οι εξεγέρσεις απλώθηκαν τελικά σε όλο τον πλανήτη όπως και στην καρδιά της Ευρώπης το Στρασβούργο. Επαναστατικές φλόγες στη  Βρετανία, την Ισπανία, την Πολωνία,την Γιουγκοσλαβία εως την Κίνα με τη γνωστή «Πολιτιστική Επανάσταση».  Επίσης στην Ιαπωνία αλλά και την Λατινική Αμερική.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here