Ο ρόλος του ΝΑΤΟ, σήμερα

0
156

Γράφει ο Χρήστος Η. Χαλαζιάς

Από το 1949 που ιδρύθηκε  μέχρι τη  λήξη  του Ψυχρού Πολέμου το 1989, το ΝΑΤΟ  αποτέλεσε τον σταθερό θεσμό της διπολικής διαμάχης. Η διατλαντική  συμμαχία θεμελιώθηκε στην ανάγκη άμυνας της «Δύσης»  απέναντι σε μια ιδεολογική και στρατιωτική δύναμη όπως ήταν τότε η Σοβιετική Ένωση,  με κοινωνικό πολιτικό μοντέλο που ενέπνεε ανησυχία  στις τραυματισμένες  από το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο χώρες, που άνοιξε η ναζιστική Γερμανία. Η επέμβαση των ΗΠΑ  ήταν καθοριστική  για την  μεταπολεμική δέσμευση της,  για την ειρήνη στην Ευρώπη, εμποδίζοντας ένα νέο συμβατικό πόλεμο.

Με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης  διαλύθηκε και ο στρατιωτικός συνασπισμός «της Βαρσοβίας». Στη μεταψυχροπολεμική  εποχή η προοπτική της διάλυσης του ΝΑΤΟ  ήρθε στην επικαιρότητα με  το ερώτημα να διαλυθεί ο οργανισμός «ελλείψει αντιπάλου». Κάτι που δεν έγινε,  αλλά τελικά ο οργανισμός,προσαρμόστηκε  στις νέες συνθήκες.

Στη σύνοδο της Ρώμης  το 1991 τέθηκαν  οι νέες βάσεις  για το ρόλο του, υιοθετώντας ένα «νέο  στρατιωτικό δόγμα»  σύμφωνα με το οποίο το ΝΑΤΟ καλείται  να διαδραματίσει  το νέο του ρόλο  στην εξασφάλιση της ελευθερίας και της ασφάλειας των μελών του, μέσα από το διάλογο, τη συνεργασία  και τη συλλογική  αμυντική ικανότητα.

Ο πολιτικός ρόλος του προβάλλεται ιδιαίτερα καθώς συνεργάζεται με τους υπόλοιπους οργανισμούς όπως ο ΟΗΕ, η ΔΕΕ, ΟΟΑΣΕ, η ΕΕ. καθώς και του Συμβουλίου  της Ευρώπης. Με βάση τη «Διακήρυξη της Ρώμης» εδραιώνεται σταδιακά η άποψη για την ανάληψη δραστηριοτήτων εκτός των παραδοσιακών ορίων ευθύνης του άρθρου 6 της συνθήκης της Ουάσιγκτον και για την ανάληψη ειρηνευτικών επιχειρήσεων σε συνεργασία και  συντονισμό με τους άλλους οργανισμούς. Ο νέος πολιτικός  στρατιωτικός προσανατολισμός του ΝΑΤΟ περιλαμβάνει ορισμένα ερωτήματα:

Ποια είναι η στάση του ΝΑΤΟ απέναντι στις απειλές που δεν προέρχονται από την Ευρώπη σε βάρος άλλων κρατών, αλλά το αντίθετο;   Στο πλαίσιο  του νέου του ρόλου τίθεται και η συνεργασία με τους άλλους πολιτικούς και αμυντικούς οργανισμούς. Ποιες είναι οι  σχέσεις του  με τον ΟΑΣΕ και τα πολιτικά προβλήματα όπως ο  εκδημοκρατισμός των τριτοκοσμικών χωρών,  των ανθρωπίνων δικαιωμάτων,  ανθρωπιστικής  βοήθειας, διακίνηση παράνομων ουσιών κ.α ; Είναι καθοριστικοί τομείς όπου μπορούν να  οικοδομηθούν κοινοί τομείς δράσης, μέτρα οικοδόμησης  εμπιστοσύνης και μηχανισμοί για τον έλεγχο εφαρμογής τους. Ακόμα και ο τρόπος  επίλυσης  ζητημάτων οικονομικού ανταγωνισμού μεταξύ της ΕΕ και των ΗΠΑ και η  προοπτική δημιουργίας της διατλαντικής  αγοράς, επηρεάζουν άμεσα τη συνοχή της  διατλαντικής συνεργασίας,  κατά συνέπεια και του ΝΑΤΟ.

Σήμερα το ερώτημα τίθεται μέσα στα πλαίσια  μιας γενικής προβληματικής  κατά την  οποία το ΝΑΤΟ οριοθετεί την ταυτότητα του και το ρόλο του ως αμυντικού οργανισμού συμμαχίας και ως οργανισμού συλλογικής ασφάλειας. Εξάλλου η χρησιμότητά των παραδοσιακών του λειτουργιών αποδεικνύεται από το ρόλο του στα πλαίσια των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Εάν το ΝΑΤΟ λειτουργεί ως οργανισμός συλλογικής ασφάλειας, είναι υποχρεωμένος να υπερασπιστεί με όλα τα μέσα μια χώρα μέλος που απειλείται από μια άλλη χώρα μέλος, όπως προβλέπει το άρθρο 5 της ιδρυτικής  του συνθήκης. Παράλληλα, οι νέοι του ρόλοι περιγράφονται από την υιοθέτηση  του νέου στρατηγικού  δόγματος που υλοποιήθηκε  το 1999, δίνοντας τη δυνατότητα στο ΝΑΤΟ να διαδραματίσει  έναν ευρύτερο πολιτικό σταθεροποιητικό ρόλο  στην Ευρώπη (αλλά) και παγκοσμίως.

Μέχρι σήμερα πέρα από το να εισπράττει τη συνδρομή των κρατών-μελών, δεν έχει παρέμβει κατασταλτικά εναντίον αυτών που είναι μέλη του και απειλούν άλλα μέλη του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι διαχρονικές απειλές κατά της χώρας μας από την Τουρκία. Ποια ήταν άραγε η στάση του οργανισμού στην Τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, στην στρατιωτική τουρκική επίθεση στα Ίμια το 1996 αλλά και στις καθημερινές εναέριες και θαλάσσιες παραβάσεις και παραβιάσεις του Ελληνικού ενάεριου χώρου; Η απάντηση είναι οτι δεν έχει παρέμβει ουσιαστικά το ΝΑΤΟ αλλά ως άλλος «Πόντιος Πιλάτος» συνεχώς μας λέει «να τα βρούμε μεταξύ μας»(ο βιαστής με το…θύμα του)! Τόσο καλά…

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here