Image default
Opinion

Ούτε σπιθαμή να σταθείς…

Για να θυμόμαστε και να μην ξεχνάμε «τα βασικά» των πρόσφατων προγόνων μας

Γράφει ο Κώστας Παπαθεοδώρου

Στις 3 Σεπτέμβρη  ξεκίνησε η φωτιά στη Σμύρνη. Πυρπολείται πρώτα η  αρμένικη συνοικία. Είναι και αυτός ένας βολικός τρόπος για να εξαφανιστούν  τα πτώματα που κείτονταν στα σοκάκια. Η φωτιά επεκτείνεται ταχύτατα σε ολόκληρη την πόλη.

Η μακρόστενη προκυμαία της κοσμοπολίτισσας  Σμύρνης μετατρέπεται σύντομα σε τόπο μαρτυρίου για αβοήθητους πρόσφυγες: μπροστά τους η θάλασσα  με τα πολεμικά πλοία των Μεγάλων Δυνάμεων (τα πληρώματα των οποίων είχαν λάβει σαφείς εντολές να μην εμπλακούν) και πίσω τους, με την κατάρρευση του ελληνικού στρατιωτικού μετώπου στη Μικρά Ασία, μια ανηλεής εν εξελίξει σφαγή.  

Η Μικρασιάτισσα Φιλιώ Χαϊδεμένου αφηγείται: “Μπήκαν οι Τούρκοι στα σπίτια μας και μας έβαλαν φωτιά. Αργότερα μας είπαν ότι ήταν αντάρτες και μετά ήρθε ο τακτικός στρατός και μας μάζεψε. Μας έπιασαν όλους μαζί, τον πατέρα μου τον έσφαξαν, τον αδερφό μου τον έκαψαν, τους νέους τους μάζεψαν και τους πήραν στην Ανατολή. Όταν φύγαμε ήταν 16 Σεπτεμβρίου.

Παρεμβάλω απόσπασμα από το ποίημα με τίτλο: “Της Καταστροφής”: “Δε νίκησαν την Ελλάδα οι Τούρκοι. Δεν μπορούσαν. Μα δε ήταν κι άνθρωποι. Την Ελλάδα νίκησαν, αδόξως, διχασμός, Λεβαντίνοι κι Ευρώπη”. Ο Βενιζέλος έκανε τη μεγαλύτερη καταστροφή. Μέσα στη φλόγα του πολέμου, έπρεπε να γίνουν εκλογές στην Ελλάδα;»

Η Μικρασιατική Καταστροφή αποτελεί κατά τη γνώμη μου τη μεγαλύτερη εθνική τραγωδία, ακόμη πιο μεγάλη και από την άλωση της Πόλης. Είναι ο αφανισμός του προαιώνιου Ελληνισμού – λίκνου του παγκόσμιου πολιτισμού. Μια ανοιχτή πληγή που αενάως θα στάζει αίμα και δάκρυ!

Είναι Σεπτέμβρης και η Σμύρνη έχει αλωθεί. Στις 12 του μήνα οι Έλληνες, όσοι δεν έχουν σφαγιασθεί, στοιβάζονται στις βάρκες. Τις δραματικές στιγμές περιγράφει η Διδώ Σωτηρίου, στα “Ματωμένα Χώματα”:

“Την τέταρτη μέρα ήρθε ένας αξιωματικός και είπε:

-Ν’ αδειάστε τις μαούνες. Τραβάτε στη στεριά!

Τρέξαμε να φύγουμε. Πιστεύαμε πως κάθε μετακίνηση έκρυβε κάποιαν ελπίδα.

-Στο νεκροταφείο! Πάμε στο νεκροταφείο. Δεν πατούν εκεί Τούρκοι. Σκιάζονται!

Πήγαμε στο νεκροταφείο. Ούτε σπιθαμή να σταθείς. Είχανε προλάβει άλλοι, πριν από μας, και πήρανε την πρωτοκαθεδρία. Βγάλανε απ’ τους τάφους λιωμένους κι άλιωτους νεκρούς και βάλαν οι ζωντανοί τα στρωσίδια τους και τα παιδιά τους. Γυναίκες γεννούσανε πρόωρα. Είχε διαδοθεί στους γύρω μαχαλάδες: «Όποια είναι για γέννα, στο νεκροταφείο. Παραστέκουνε και γιατροί!». Γερόντισσες βράζανε νερά για τις λεχώνες με προσάναμμα κόκαλα πεθαμένων!”

Υ.Γ.1. Αποτελεί ηθική υποχρέωση και οφειλόμενη τιμή η αναφορά στον Αμερικανό  Εϊσα Κεντ Τζένινγκς. Μια ηρωική μορφή που αναδύθηκε μέσα από τους καπνούς της λεηλασίας και τα ουρλιαχτά των βιαιοπραγιών. Ο μεθοδιστής πάστορας από τη Νέα Υόρκη είχε φθάσει στη Σμύρνη με την οικογένειά του, περίπου έναν μήνα πριν, για να υπηρετήσει την τοπική Αδελφότητα Νέων. 

Τις στιγμές της μεγάλης σφαγής, δε λιποψύχησε και δεν  επιχείρησε να διασωθεί να επιβιβαστεί στα πλοία της ασφάλειας, αλλά αποφάσισε να αντιμετωπίσει την εκτεταμένη και πρωτοφανή βία και να βοηθήσει τους κατατρεγμένους. Βγήκε μπροστά μετατρέποντας  πολλά εγκαταλειμμένα κτίρια σε αυτοσχέδια κέντρα βοήθειας για τις ανήμπορες γυναίκες – πολλές από αυτές εγκυμονούσες, άλλες βιασμένες, άλλες σοβαρά τραυματισμένες – και συμμάζεψε χιλιάδες ορφανά που είχαν δει τους γονείς τους να δολοφονούνται. Πότε με δωροδοκίες, πότε με ψέματα πότε με απειλές, ο  Τζένινγκς και αφού συναντήθηκε με τον ίδιο τον Κεμάλ Ατατούρκ, ο οποίος έθεσε προϋποθέσεις και όρισε προθεσμίες, κατάφερε να ηγηθεί μιας εντυπωσιακής επιχείρησης διάσωσης τουλάχιστον 250.000 – 300.000 προσφύγων από θαλάσσης, από τη φλεγόμενη Σμύρνη προς τα νησιά του Αιγαίου, τον Πειραιά και τη Θεσσαλονίκη.

Υ.Γ.2 Και τότε στη Σμύρνη και τώρα στη Μόρια φυσικοί και ηθικοί αυτουργοί είναι οι ίδιοι.   

Related posts

Leave a Comment

* By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.

X
Glad to have you at iReporter
Welcome to WPBot
wpChatIcon